Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:39:21.936802+00:00

Эстер • Даниял: Эстер

Эстер • Даниял: Эстер

1. Сифте гаф

1. Эстер

1. Кюгьне жугьдарин календарь

2. «Эстер» ва «Даниял» китабарик кайи

3. Персия

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Эстерикан китаб

Даниял пайгъамбрин китаб

Гирами Китабар илтӀибкӀру институт

Москва

2016

Эстерикан китаб

Даниял пайгъамбрин китаб

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-217-7

© Институт перевода Библии, 2016

Сифте гаф

Сифте гаф

Библия (грек чӀалниинди «китабар») – Гирами Китабарин гъварч ву.

Гирами Китабар кьюб пайназ жара шула: Кюгьне Йикьрар ва ЦӀийи Йикьрар. ЦӀийи Йикьрариъ Иса Месигьдикан ктибтура, хъа Кюгьне Йикьрариъ – Думу гъяйиз вуйи гьядисйирикан. Кюгьне Йикьрарин хайлин паяр мусурмнаризра гирамидар ву, мисалназ, Муса пайгъамбринкъан унар ва пайг ъамбрарикан ихтилатар.

Библия илтӀибкӀру Институт гьарсар инсандиз чан бабан чӀалниинди Гирами Китабар урхуз мумкинвал тувувалиин либхура. Табасаран чӀалниинди гьамусдиз «ЦӀийи Йикьрар» (2010) ва Кюгьне Йикьрариан «Рут, Юнус» (2013) китабар чапдиан адагъну.

Гьам у китабдиз Кюгьне Йикьрариан кьюбсана китаб дахил шула. Дурари жугьуд халкь йисирвалиъ гъабхьи вахтнакан ктибтура.

Ихь эрайиз улихьна вуйи VI аьсрин эвелиъ Иудея (Израилин пай) Вавилон кӀуру гужли гъунши уьлкейи гъибисну. Мусайилантина чпихьна туву Аллагьдин къанун тамам дарапӀувализ ва пайгъамбрарихъ хъпебехъувализ лигну, Израилин халкьдиин думу ляхин улубкьну. Душмнари, Иудеяйин меркез вуйи Ерусалим шагьур дибисну, душваъ айи Аллагьдин Хал чиркин гъапӀну ва гъарабгъну, уьлкейин агьалйир йисирвализ гъурху. Гьадрарикан сар думуган гьеле бицӀи бай вуйи Даниял пайгъамбар гъахьну.

Аллагьди чаз туву бажаранвалин ва фагьумлувалин кюмекниинди Данияли вавилон паччагьдин багахь заан йишв бисуру. Думу йишв дугъу Персия паччагьлугъди Вавилон гъибисганра гъюбхну.

Жугьтар йисирвалиъ ади хайлин вахт гъабхьну, хъа саб кьадар вахт налан Эстер кӀуру жугьуд риш фарс паччагьдин хпирра кмиди гъахьну. Натижайиъ дугъу чан халкьдин уьмриъ аьхю роль уйнамиш гъапӀну.

Китабдин аьхириъ тарихи картйир, жугьуд календарь, хъа гьацира гьядисйирин сиягь тувна.

Му китаб илтӀибкӀу ва дидʼин гъилиху вари пишекрариз баркаллагь кӀурача. Му китаб гъурху табасаранар шад шлувалик умуд киврача.

Библия илтӀибкӀру институт

Эстер

Эстер

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

Эстерикан китаб

Му китабди, Эстер кӀуру жугьуд риш фарс паччагь Ахашʼверушдин хпир фици гъахьнуш, ктибтура.

Гьядисйир Сузыйиъ, фарс паччагьдин дараматариъ, кӀули гъягъюра. Дурарикан гьадмукьан дюзди дупнаки, дурар гъийин календарихъдира тевуз шулу (китабдин аьхириъ лиг).

Думуган жугьтар фарс паччагьлугъдиъ йисирвалиъ ади гъахьну. Дурарин уьмур читинуб ва хатӀалуб гъабхьнушра, дурарикан хайлиндари, гьадму гьисабнаъ Эстерин багахьлу Мярдягьяйира, Аллагьдин къанунарихъди гъягъювал давам гъапӀнийи. Мярдягьяйиз АллагьдизтӀан икрам апӀуз ккунди гъабхьундар. Гьаддиз паччагьдиз багахь вуйи Аман кӀурури дугъаз жаза тувуз ва паччагьлугъдиъ айи вари жугьтар терг апӀуз кьаст апӀуру. Хъа Эстери ва Мярдягьяйи чпин халкь гъюбхну.

Гьадму гьядисайин гьюрматназ жугьтари гьар йисан Пурим кӀуру машквар къайд апӀура. Машквар февралин аьхириъ – мартдин эвелиъ къаршуламиш апӀуру.

1

Паччагьдин дем

1^1Му паччагь Ахашʼверушдин вахтари гъабхьиб ву – гьадму, варжна къанна ургуб вилаятдин, Индияйиан Эфиопияйизкьан, паччагь вуди гъахьи Ахашʼверушдин+.

2-3Гьадму вахтна чав Сузы шагьрин гъалайиъ паччагьдин тахтниин алди шубуд кӀуру йисан Ахашʼверушди чаз багахь инсанариз ва гьякимариз аьхю дем апӀуру. Фарсарин ва мидийирин кьушмарин кӀулиъ айидар, бегзадйир ва вилаятарин аьхюдар паччагьдихьна гъафнийи, 4хъа дугъу дурариз паччагьлугъдин девлет, хазна, чан гюрчегʼвал ва заанвалин нурлувал улупнийи. Гьамци варжна миржцӀур йигъан давам гъабхьнийи. 5Гьаму йигъар гъушган, паччагьди Сузы шагьрин гъалайин вари халкьдиз, девлетлуйиризра, касибаризра, паччагьлугъдин дараматдин багъдиъ ургуд йигъан дем тешкил гъапӀнийи. 6Душваъ багьа лизи гинбин ва беневш хьайин парча илипну, уьру хьайин ва гъашдин лизи тӀурнариинди кибтӀну, арсран дукьнар ккирчну, мармардашдин дунар дурсну, пажар гьязур гъапӀнийи. Деъру йишвар арсрандар ва гъизилиндар вуйи, хъа жиликк мармардаш ва нур туврайи багьа гъван ккабхьнайи. 7Убхъруб жюрбежюр гъизилин гъабариъди туврайи, иллагьки паччагьдин чяхир кьадар адрубкьан айи. 8Фукьан ккундуш убхъуз ихтияр тувнийи – паччагьди чан паччагьлугъ дараматдин вари гьякимариз амур гъапӀу: гъит инсанари чпиз ккунибкьан убхъри.

9Хъа паччагьдин хпир Ваштийи Ахашʼверушдин паччагьлугъ дараматдиъ дишагьлийириз дем гъапӀнийи.

Вашти сарун паччагьдин хпир дар

10-11Ургуд кӀуру йигъан чяхир дубхъну гьевес ачухъ гъабхьи паччагь чан ургур дугъаз гъуллугъ апӀурайи гъаравашдихьна илтӀикӀуру – дурариз Мехуман, Биззета, Харвона, Бигта, Авагта, Зетар ва Къаркъас кӀуйи – ва, халкьдиз ва гьякимариз чан хпир Ваштийин успагьивал (хъа думу кьадарсуз гюрчегур вуди гъахьну) улупбан бадали, дурариз чахьна, паччагьдин тажра алабхьну, хпир хъади гъюб амур апӀуру+. 12Гъаравашари Ваштийиз паччагьдин амрикан гъапнийи, амма думу гъюз рази гъахьундайи. Паччагьдиз яман хъял гъафнийи, дугъан ажугълувал кьадар адруб вуйи. 13Паччагь вахтарин гъавриъ айи зигьимлударихьна илтӀикӀуру, – думу къанунар ва ихтиярар аьгъю инсанарихьан насигьят гъадабгърур вуйи. 14Думуган дугъаз варитӀан багахьдар Каршена, Шетар, Адмата, Таршиш, Мерес, Марсена, Мемухан вуйи, фарсарин ва мидийирин му ургур гьякимдиз паччагьдихьна учӀвуз ихтияр айи ва паччагьлугъдиъ дурар садпи инсанар вуйи.

15«Ахашʼверуш паччагьдин амур тамам дарапӀу паччагьдин хпир Ваштийиз къанундиинди гьапӀуб лазим ву?» – гьерху паччагьди.

16Ва гъапи Мемуханди паччагьдиз ва гьякимариз: «Вашти неинки паччагьдин улихьси, Ахашʼверушдин паччагьлугъдиъ айи вари халкьарин ва гьякимарин улихьра тахсиркар ву. 17Му ляхникан вари дишагьлийириз аьгъю хьибди ва чпин жилариз гьюрматсузвал улупиди. „Чав Ахашʼверуш паччагьди чахьна чан хпир Вашти хъади гъюб амур гъапӀну, хъа думу гъафундар“, – пиди дурари. 18Фарсарин ва мидийирин мессеблу, адлу дишагьлийириз паччагьдин хпирин мициб гьюрматсузваликан гъеебхьну – гъи дурари гьякимариз дидкан ктибтиди, гьадмуган аьхир адру гъярхьувалар ва хъпебехъувалар арайиз гъиди. 19Эгер паччагьдиз ккун гъабхьиш, гьамусдихъантина Вашти Ахашʼверушдихьна дарифри кӀуру, батӀул апӀуз даршлу мялумат адабгъри ва Персияйин ва Мидияйин къанунариъ бикӀри. Хъа чаз хпирди дугъу жара дишагьли, гьадмутӀан ужур, гъадагъри+. 20Паччагьди адабгъу гьадму къарарнакан вари паччагьлугъдиз хабар тувган, дишагьлийири, девлетлуйирилан гъадабгъну касибариинакьан, чпин жиларин гьюрмат уьбхиди»+.

21Му теклиф паччагьдиз ва гьякимариз кьабул гъабхьнийи. 22Ва паччагьди, Мемухандин насигьят тамам апӀури, чан вари мулкариина, гьарсаб вилаятдиз, гьарсаб халкьдиз чан чӀалниинди кагъзар хътауру. «Гъит жилижви чан ужагъдиъ агъа ишри», – вари чӀалариинди гьамциб мялумат тувнийи.

2

Эстер паччагьдин хпир шулу

2^1Хъасин, чан хъял илцифган, Ахашʼверуш паччагьдиз Вашти кӀваин гъахьнийи – дугъу гъапӀу ляхникан ва дугъан гьякьнаан адабгъу мялуматдикан+. 2Ва паччагьдиз дугъан багахь вуйидари гъапну: «Гъит паччагьдиз гюрчег жигьил шубар агри. 3Гъит паччагьди чан паччагьлугъдин вари вилаятариз хъугъʼвал али инсанар гьаъри ва варишвариан уччвудар жигьил шубар уч дапӀну, Сузы гъалайиз, паччагьдин дараматдиъ айи дишагьлийирин хулариз хъади гъюри. Гъит паччагьдин гъараваш Хегайи дурарин гъайгъушин зигри ва дурарихьна итирин ниъ хъайи мялгьямар туври. 4Паччагьдиз кьабул гъахьи риш Ваштийин ерина дугъан хпир хьиди». Му гафар паччагьдиз кьабул гъахьнийи ва дугъу гьаци гъапӀнура вуйи.

5-6Сузы гъалайиъ думуган Мярдягьяй кӀуру жугьуд яшамиш шули гъахьну. Думу Вениаминдин насларикан вуйи Кишдин бай Шимийин, Шимийин бай Яирин бай вуйи. Киш саб фила-вуш Вавилондин паччагь Навухаднасари, жара инсанарра, Иудеяйин паччагь Иехонияра хъади, йисирвализ гъадагъну, Ерусалимдиан кючюрмиш гъапӀнийи+. 7Мярдягьяйи чан эмдин йитим риш Хадасса, Эстерра[*] гьадгъаз кӀуру, тербияламиш апӀури гъахьну. Думу гюрчег жан хъайи уччвур риш вуйи. Эстерин адаш ва дада кечмиш гъахьиган, Мярдягьяйи думу чаз ришди гъадагъну. 8Паччагьдин мялуматнакан хабар гъабхьиси, Сузы гъалайиз гизаф шубар уч гъапӀнийи, гьадрарин арайиъ Эстерра айи. Паччагьдин дараматдиз хъади гъафи шубарин ва Эстерин гъайгъушнар Хегайи кӀули гъахурайи. 9Му риш дугъаз кьабул гъахьнийи: кьан дарапӀди дугъу Эстерихьна итирин ниъ хъайи мялгьямар тувру ва дугъаз жаради хураг гьязур апӀуз амур апӀуру. Паччагьдин дараматдиъ айи гъараваш шубарикан ургур ужударстар гъядягъну, Хегайи Эстер гъаравашарра хъади дишагьлийириз жара дапӀнайи ужударстар хулариз гьаъру. 10Эстери чав фуну халкьдикан, тухмарикан вуш ктибтундайи, фицики дугъаз Мярдягьяйи къадагъа гъапӀнийи. 11Хъа Мярдягьяй гьаригъан дишагьлийир яшамиш шулайи хуларин багахьна, Эстерин ляхнар фици вуш, думу сагъ-саламатди аш, аьгъю апӀуз, гъюри гъахьну.

12Гьарсар риш, Ахашʼверуш паччагьдихьна гъягъюз чан вахт хъубкьайиз, дишагьлийириз лазим вуйиганси, йицӀикьюб вазли гьязур шули гъахьну. Йирхьуб вазли дурари чибкан ччим ктатуйи, хъа имбу йирхьуб вазли – дишагьлийириз вуйи итирин ниъ хъайи мялгьямар. 13Гьаддин кьяляхъ риш паччагьдихьна хъади гъягъюйи. Паччагьдихьна дишагьлийирин хулариан гъягъюрайи шурахьна дугъу тӀалаб гъапӀу фу вушра тувуйи. 14Хябяхъган думу паччагьдихьна гъюйи, хъа гвачӀинган паччагьдин дишагьлийириз лигурайи гъараваш Шаашгъаздин гюзчиваликк ккайи дишагьлийирин хулариз гъягъюйи. Гьаддихъанмина, эгер паччагьди чав амур дарапӀиш, шураз дугъахьна гъягъюз ихтияр адайи.

15Мярдягьяйин эм Авихаилин риш, Мярдягьяйи тербияламиш гъапӀу Эстерин паччагьдихьна гъягъюз нубат гъафиган, дугъу паччагьдин гъараваш Хегайи теклиф гъапӀубдилан артухъ фукӀа тӀалаб гъапӀундайи. Эстер, гъяркъган, вардариз кьабул шулайи+.

16Паччагьдин дараматдиз Эстер йицӀубпи вазли, яни тевет вазли, Ахашʼверуш паччагь духьну ургуд кӀуру йисан хъади гъушнийи. 17Паччагьдиз Эстер миди вуйи чан хупартӀан кьабул гъахьнийи, миди вуйи шубариинтӀан дугъʼин дугъан юкӀв улубкьнийи. Дугъу Эстериин паччагьдин таж улубкӀуру ва Ваштийин ерина чаз хпирди гъадагъуру. 18Ва паччагьди чаз багахь вуйидариз ва гьякимариз дем тешкил апӀуру – Эстерин сагълугъназ вуйи дем; ва паччагьдин аьдатнаъ айиганси, паччагьлугъдин вари вилаятариз пешкешар пай апӀуру.

Паччагьдиин алархьуз ният айиваликан Мярдягьяйиз аьгъю шулу

19Имбу шубар дишагьлийирин кьюдпи хулариз адаъруган, Мярдягьяй паччагьдин дараматдин раккнарихъ деънайи. 20(Эстери чав фуну хизандиканна миллетдикан вуш, саризра ктибтундайи, гьаз гъапиш Мярдягьяйи дугъаз гъадагъа гъапӀнийи, хъа Мярдягьяйихъ Эстер чав дугъу тербияламиш апӀурайи вахтариси хъпехъури имийи).

21Гъапиганси, Мярдягьяй паччагьдин дараматдин раккнарихъ деънайи. Гьадму вахтна паччагьдин раккнар уьрхюрайи, хъюлу ацӀнайи кьюр гъараваш Бигтандиз ва Терешдиз, Ахашʼверуш паччагьдиин алархьну, думу йикӀуз ният ади гъабхьну. 22Му ляхникан Мярдягьяйиз хабар шулу ва паччагьдин хпир Эстериз мялум апӀуру, хъа Эстери паччагьдиз Мярдягьяйин ччвурнахъан вари ктибтуру. 23Вари ахтармиш дапӀну, тахсиркрариз жаза адабтӀуру – дурар буруздикк ккерхру. Паччагьра ади му ляхникан тарих уьбхбан дикӀбариъ бикӀуру+.

3

Аманди жугьтар терг апӀуз кьаст апӀуру

3^1СацӀиб вахтналан Ахашʼверуш паччагьди агагеянжви Хаммедатайин бай Аман заан гъуллугъниин дерккру, дугъаз чан жара гьякимаризтӀан заан йишв тяйин апӀуру. 2Ва паччагьлугъдиъ вари Амандин улихь кьамкьариина ис шули гъахьну, гьаз гъапиш паччагьди гьаци амур гъапӀнийи. Анжагъ Мярдягьяй дугъан улихь кьамкьариина ис гъахьундайи.

3Паччагьлугъдиъ айидари Мярдягьяйихьан гьерхнийи: «Гьаз уву паччагьдин амур тамам апӀурадарва?» 4Дурари гьар йигъан Мярдягьяйиз гьадму гафар текрар апӀури гъахьну, амма думу хъпехъури адайи. Гьадмуган, Мярдягьяй чав гафниин дийигъуруш аьгъю апӀуз метлеб айи дурари варибдикан Амандиз ктибтнийи. Хъа Мярдягьяйи дурариз чав жугьуд вуйиваликан дупнайи[*].

5Амандиз Мярдягьяй чан улихь кьамкьариина ис даршулайивал рябкъюру ва дугъак гъизгъин хъял кубчӀвру. 6Амма сар Мярдягьяйиз жаза адабтӀуб дугъу чан зяифвалси гьисаб апӀуру. Хъа дугъаз Мярдягьяй фуну халкьдикан вушра гъапнийи. Ва Аманди Ахашʼверушдин вари паччагьлугъдиъ Мярдягьяйин халкь, вари жугьтар терг апӀуз ният апӀуру.

7Ахашʼверуш паччагь духьну йицӀикьюд кӀуру йисандин сабпи ваз нисан улубкьнийи. Гьадму вазли, чан кьаст кӀулиз адабгъуз фуну ваз ва йигъ дюз гъюруш, Амандин амриинди тпут (пурим) ипнийи. Тпутну йицӀикьюбпи адар вазлин йицӀишубудпи йигъ улупну+.

8Аманди паччагь Ахашʼверушдиз гъапну: «Яв паччагьлугъдин вари вилаятарин халкьарин арайиъ сабсан халкь а. Думу халкьдин къанунар вардаринстар дар, мидланра савайи дурари паччагьдин къанунарра тамам апӀурадар. Паччагь му аьгьвалатнахъди рази духьну ккундар+. 9Эгер паччагьдиз ккун гъабхьиш, дугъу думу халкь терг апӀуз къарар адабгъиди, гьадмуган паччагьдин хазнайиз узу шубудварж агъзур кило арс хибдиза».

10Паччагьди чан тӀубхъан мугьур али тӀублан хъадапӀну, агагеянжви Хаммедатайин бай Амандихьна, жугьтарин душмнихьна, тувру+. 11Ва кӀуру паччагьди Амандиз: «Арс увуз гъибт, хъа гьадму халкьдикан фу ккундушра апӀин».

12Гьаци сабпи вазлин йицӀишубудпи йигъан паччагьди кагъзар дикӀрудар уч апӀуру, Аманди гъапигансиб къарар адабгъуру ва гьарсаб вилаятдиз, гьарсаб халкьдиз ерли чӀалниинди дидикӀнайи къарар кайи кӀажар хътауру. Къарар паччагь Ахашʼверушдин ччвурнахъ адабгъуб ва дугъан мугьриинди тасдикь дапӀнайиб вуйи+.

13Паччагьлугъдин вари вилаятариз жугьтар, бицӀидарилан гъадабгъуб кьабидариинакьан, дишагьлийирра, бицӀидарра, саризра инсаф дарапӀди, вари сад йигъан, йицӀикьюб кӀуру вазлин йицӀишубубпи йигъан йивну йикӀуб, яни тӀанкь, хъа мулк тӀараш апӀуб амур апӀурайи къарар хьади чархачйир гьаънийи+. 14Гьадму къанундин кьувват айи кӀажар вари вилаятариъ, вари халкьариз дурхну, вари гьадму йигъахьна гьязур духьну ккундийи. 15Чархачйир паччагьдин амриинди чкиди рякъюъ учӀвнийи. Му къарар Сузы гъалайиъра гъубхнийи. Сузы шагьриъ зурба гъалабулугъ абхънийи, хъа паччагьна Аман ипӀуз-убхъуз деънийи+.

4

Мярдягьяйи Эстерикан кюмек тӀалаб апӀуру

4^1Мярдягьяйиз му ляхникан хабар гъабшиган, дугъу чаин али палтар чӀяргъюру, дерднан лишанси ирин палтар алахьну, биширугра алабхьну, гьарай-фигъан ипну, шагьриантина гъягъюру. 2Паччагьдин дараматдин раккнарихъ дийигъуру, фицики мицдар палтар алди паччагьдин дараматдиъ учӀвуз ихтияр адайи. 3(Паччагьдин му къарар фуну вилаятдиз хъубкьишра, жугьтари, дерин хажалатнаъ ади, ушвар дисури, ишуб – убгъуб апӀури, ирин палтар алахьну, биширугдиъ дахъри гъахьну.)+
4Эстерин лукӀар ва гъаравашар дугъахьна гъюру ва гъабшибдикан ктибтуру. Гъалабулугъ гъабхьи паччагьдин хпири Мярдягьяйиз ирин палтарин ерина жарадар гьаъру, амма Мярдягьяйи дурар кьабул апӀдар. 5Гьадмуган Эстери паччагьдин гъаравашарикан сар вуйи Хатахдиз чахьна дих апӀуру ва дугъаз, Мярдягьяйихьан, фу гъабхьнуш ва гьаз, аьгъю апӀуз, табшурмиш апӀуру. 6Хатах паччагьдин дараматдин багахь хьайи шагьрин майдандиин али Мярдягьяйихьна удучӀвуру. 7Мярдягьяйи Хатахдиз гъабхьи варибдикан ктибтуру ва Аманди, жугьтар терг апӀбан гьякь вуди, паччагьдин хазнайиз аьхю чӀвеъ арс тувуз гаф тувнайиваликанра кӀуру+. 8Ва гъаравашдихьна Сузыйиъ адабгънайи жугьтар терг апӀбан гьякьнаан вуйи къарар кайи кӀажра тувру. Дугъу Эстериз гьаму кӀаж улупуб ва варибдикан ктибтуб тӀалаб апӀуру: гъит думу паччагьдихьна гъарахри ва чан халкь бадали тӀалаб ва миннат апӀри+. 9Хатах кьяляхъ гъюру ва Эстериз Мярдягьяйи гъапи гафар кӀуру.

10Хъа Эстери Хатахдиз Мярдягьяйихьна гьамцдар гафар пуб табшурмиш апӀуру: 11«Паччагьдиз багахь вуйидариз ва вари вилаятариъ айидариз аьгъя: эгер сар фуж – вушра, жилижви ясана дишагьли, чаз гъач дарпиди паччагьдихьна айтӀан гьяятдиъ учӀвиш, дугъаз адабтӀурайи жаза саб ву – аьжал. Анжагъ паччагьди дугъан терефназди гъизилин маргъ гьачӀабккиштӀан, думу чӀивиди гъитурдар. Хъа узуз паччагьдихьна дих дарапӀди сумчӀур йигъ ву»+.

12Мярдягьяйихьна Эстерин му гафар гъапнийи. 13Ва Мярдягьяйи Эстериз гьамциб жаваб тувру: «Гьадму паччагьдин дараматдиъ жугьтарикан сар уву сагъди гъузру кӀури, фикир мапӀан. 14Эгер уву мициб йигъан ккебехъну гъузишра, жугьтар уьрхру жара чара хьибди, хъа уву йикӀидива, увухъди вари яв тухумра. Шлиз аьгъя, белки, уву гьамциб йигъаз кӀури паччагьдин хпир гъахьуншул?»

15Гьадмуган Эстери Мярдягьяйиз гьамциб жаваб хътапӀуру: 16«Гъарах, Сузыйиъ айи вари жугьтар уч апӀин ва узу бадали ушвар дисай – шубуд йигъан ва шубуд йишван мипӀанай ва мубхъанай. Узура йиз гъаравашарихъди ушвар дисурза, хъасин, къанунди къадагъа апӀурашра, паччагьдихьна гъягъюрза. Эгер узу гъакӀиш – йикӀиди».

17Мярдягьяйи, душну, вари Эстери гъапибси апӀуру.

5

Эстер паччагьдихьна илтӀикӀуру

5^1Шубуд кӀуру йигъан Эстер, чан багьа палтарра алахьну, паччагьдин дараматдин айтӀан гьяятдиъ, паччагь яшамиш шулайи хуларин улихь, дийигъуру. Хъа паччагь чан тахтниин, учӀвру йишваз машна-машди деънайи+.

2Паччагьдиз гьяятдиъ Эстер дийигъну гъяркъган, дугъан дугъак юкӀв кабсру. Паччагьди дугъан терефназди чан хилиъ айи гъизилин маргъ гьачӀабккуру. Багахьна дуфну, Эстери гъизилин маргълин кӀукӀшик кучру+.

3Паччагьди дугъхьан гьерхру: «Фу дерди вуяв, Эстер? Фициб тӀалаб аяв? Паччагьлугъдин гьацӀ пай тӀалаб гъапӀишра, вари явуб ву»+. 4Эстери кӀуру: «Эгер паччагьдиз ккун гъабхьиш, гъит дугъу чахъди Аманра гъадагъри ва гъи узу паччагьдин сагълугъназ тешкил апӀурайи демраз гъюри». 5Паччагьди кӀуру: «Кьан дарапӀди Амандиз дих апӀинай, ва гъит Эстериз ккуниганси ибшри!» Паччагь ва Аман Эстери тешкил гъапӀу демраз гъюру.

6Дурари чяхир убхъуру, ва паччагьди Эстерихьан гьерхру: «Фу тӀалаб апӀурава? Увуз фу ккундушра тувдиза. ТӀалаб фициб вуяв? ГьацӀ паччагьлугъ тӀалаб апӀин – яв хаиш тамам апӀидиза». 7Эстери жаваб тувру: «ТӀалаб вуйиз ва миннат апӀураза, 8эгер узу паччагьдин рягьимлуваликк ккаш, эгер паччагьдиз йиз хаиш тамам апӀуз ният аш, гъит думу Аманра хъади закурра узу дурариз тешкил апӀурайи демраз гъири, гьадмуган узу паччагьдиз жаваб тувдиза»+.

Амандин Мярдягьяйихьна вуйи ажугъ

9Думу йигъан Аман разиди ва шадди гъушнийи. Амма паччагьдин дараматдин раккнарихъ деънайи Мярдягьяй гъяркъиган ва чан улихь думу гъудудужвган, Амандиз Мярдягьяйикан яман хъял гъафнийи,+
10амма дугъу сабур гъюбхнийи ва хулаз гъушнийи.

Чан дустариз ва хпир Зерешдиз чахьна дих апӀуб амур дапӀну,+
11Аманди дурариз чаз айи девлетнакан, адлуваликан, гизаф баяр айиваликан ва паччагьди чав жара гьякимартӀан зади дисурайиваликан фурслуди ктибтуз хъюгъю+. 12«Сабсана, – гъапи Аманди, – паччагьдин хпир Эстери дем тешкил дапӀну, паччагьдихъди гьадина сар шлиз-вушра ваъ, хъа узуз теклиф гъапӀну. Закурра узуз паччагьдихъди теклиф дапӀна. 13Хъа жугьуд Мярдягьяй паччагьдин дараматдин раккнарихъ узуз рякъюрайиган, узуз му фу вухъа?»

14Дугъан хпир Зерешди ва дустари дугъаз насигьят тувру: «Гъит къанна хьуб метр али буруз дубсри, хъа гвачӀинган паччагьдикан, Мярдягьяй гьадму буруздикк ккерхуб тӀалаб апӀин ва юкӀв азадди паччагьдихъди демраз гъарах». Му гафар Амандиз кьабул гъахьнийи, ва дугъу буруз дубсуз амур апӀуру+.

6

Мярдягьяйиз гьюрмат апӀуб

6^1Думу йишван паччагьдиз нивкӀ гъафундайи. Дугъу тарихи гьядисйир дикӀурайи кӀажар хуз амур апӀуру, ва дурар паччагьдиз урхуру+. 2Дурариъ Ахашʼверуш паччагь йивну йикӀуз кьаст ади гъабхьи паччагьдин дараматдин раккнар уьрхюрайи гъаравашар Бигтану ва Тереш Мярдягьяйи ашкар апӀуваликанра бикӀбар айи+. 3Паччагьди гьерхнийи: «Гьадму ляхин бадали Мярдягьяй фици лишанлу гъапӀунчва?» Паччагьдин гъуллугънаъ айи гьякимари жаваб тувнийи: «Дугъаз фукӀа пешкеш гъапӀундар». 4Паччагьди гьерхру: «Гьатму гьяятдиъ айир фуж ву?» Паччагьдин дараматдин чӀатан гьяятдиъ айир, паччагьдикан чав дубсу буруздикк Мярдягьяй ккерхуб тӀалаб апӀури дуфнайи Аман вуйи+.

5Паччагьдин гъуллугънаъ айидари гъапи: «Гьяятдиъ дийигънайир Аман ву». Паччагьди амур апӀуру: «Гъит, гъюри». 6Аман гъюру, ва паччагьди дугъхьан гьерхру: «Паччагьди чан гьюрмат улупуз ккуни инсандиз фу апӀуб лазим ву?» Аманди фикир апӀуру: «Паччагьди чан гьюрмат узуз дарди сарун шлиз улупидихъа?» 7Ва жаваб тувру Аманди паччагьдиз: «Эгер паччагьдиз шлизкӀа чан гьюрмат улупуз ккунди аш,+
8гъит дугъаз паччагьдин палат ва паччагьдизси дабалгнайи, паччагь элеъру гьяйван хури. 9Гъит гьадму палтар ва гьяйван паччагьдин вакиларикан сарихьна туври, хъа дугъу паччагьдиз чан гирамивал улупуз ккун гъабхьи кас гьадму гьяйвниин илитну, гьяйвнин улхьан дибисну, думу шагьрин майдандиина хъади гъюри ва мялум апӀри: „Паччагьди чан гьюрмат улупуз ккун гъабхьи инсандиз магьа гьамци апӀуру!“»

10Гьадмуган паччагьди Амандиз амур апӀуру: «Кьан дарапӀди, уву гъапиганси, паччагьдин палат ва гьяйван гъадагъну, паччагьдин дараматдин раккнарихъ деънайи жугьуд Мярдягьяйихьна гъайих! Вари уву кӀурайиганси апӀин, фукӀа кӀваълан магьапӀан». 11Ва Аманди, палтар ва гьяйван гъадагъну, Мярдягьяйиин алахьуру ва, думу дабалгнайи гьяйвниин илитну, гьяйвнин улхьан дибисну, шагьрин майдандиина хъади гъюру ва мялум апӀуру: «Паччагьди чан гьюрмат улупуз ккун гъабхьи инсандиз магьа гьамци апӀуру!»

12Хъасин Мярдягьяй паччагьдин дараматдин раккнарихъна гъюру, хъа дерд гъабхьи Аман, дерднан лишан вуди кӀулра элебкну, хулаз гьялак шулу+. 13Аманди чан хпир Зерешдиз ва вари дустариз гъабхьибдикан ктибтуру. Ва гьамци кӀуру дугъаз фагьумлуйири ва дугъан хпир Зерешди: «Эгер думу яв аскканвалин багьна гъахьи Мярдягьяй жугьтарикан вуш, думу ккагъуз хьидарвухьан, дугъан улихь кӀул ис апӀидива!»+

14Дурари гьадму гафар дупну ккудукӀайизра, паччагьдин гъаравашар дуфну, Аман чкиди Эстери тешкил гъапӀу демраз хъади гъягъюру.

7

Аман буруздикк ккерхуб

7^1Эстерин демраз паччагь ва Аман гъафнийи+. 2ЦӀийикӀултӀан дурари, улихьганси, чяхир убхъуру ва паччагьди Эстериз кӀуру: «Фу тӀалаб апӀурава, Эстер? Вари тамам апӀурза. ТӀалаб фу вуяв? ГьацӀ паччагьлугъ тӀалаб гъапӀишра – вари тувдизавуз».

3Паччагьдин хпир Эстери жаваб тувру: «Эгер узу яв рягьимлуваликк ккаш, эгер паччагьдиз гьаци лазим вуш, йиз уьмур пуч дарапӀри – магьа йиз тӀалаб! Гъит йиз халкь пуч дарапӀри – магьа йиз аьрза! Гьаз гъапиш учу масу тувна – узура, йиз халкьра – урччвура, терг апӀура!+
4Эгер учу лукӀвализ туврайиш, учкан лукӀар апӀурайиш, узу ккебехъуйза – гьятта гьациб бедбахтвалиъра узу паччагь сикинсуз апӀдайза!»+

5Паччагь Ахашʼверушди Эстерихьан гьерхбар-хъерхбар апӀуз хъюгъру: «Шли? Фуж ву думу дициб ляхин гъапӀур? Наан а думу?» 6Эстери жаваб тувру: «Думу къаршу душман – магьа гьаму инсафсуз Аман ву!» Паччагьдин ва дугъан хпирин улихь Амандик къурху кабхъру+.

7Хъял гъафи паччагьди чяхрин дем гъибтру, ва думу дараматдин багъдиз удучӀвуру, хъа Аман паччагьдин хпир Эстерикан, чан уьмур пуч дарапӀуб тавакъу апӀуз гъузру: дугъаз паччагьди чан кьисмат гьял гъапӀуб гъябкънийи.

8Паччагь дараматдин багъдиан дем айишваз кьяляхъ гъафиган, дугъаз Аман, Эстер дуснайишвак унтӀ кабсну, рякъюру. Паччагьди чӀигъ апӀуру: «Йиз хулаъ, йиз улихь паччагьдин хпириина алжагъуб гьапӀруб ву!»

Паччагьди гьаци гъапнийи – ва Амандин маш гъебкнийи[*]. 9Гьадмуган паччагьдин гъаравашарикан сар вуйи Харвонайи гъапну: «Гьякьикьатдиъра, Аманди чан гафариинди паччагь хатӀайихьан гъюрхю Мярдягьяйиз буруз гьязур апӀурайи, магьа гьамус думу къанна хьуб метр али буруз Амандин хуларин багахь дубсну!»

Паччагьди амур гъапӀу: «Думу гьадушваъ буруздикк ккерхай!»+
10Мярдягьяйиз гьязур гъапӀу гьадму буруздикк Аман ккерхнийи. Ва паччагьдин хъял илцифнийи+.

8

Жугьтари чиб уьрхбакан паччагьдин амур

8^1Гьадму йигъан Ахашʼверуш паччагьди жугьтарин душман Амандин вари девлет Эстериз тувнийи. Ва Мярдягьяй паччагьдихьна хъади гъафнийи (Эстери думу чан фуж вуш ктибтнийи). 2Паччагьди Амандихьан гъадабгъу тӀублан тӀубхъан хътабгъуру ва Мярдягьяйихьна тувру. Хъа Эстери Мярдягьяйиз Амандин мулкнан гъайгъу зигуб табшурмиш апӀуру+.

3ЦӀийикӀултӀан Эстер паччагьдихьна илтӀикӀуру: дугъан ликарикк дахъну, дугъу паччагьдикан, Амандин пис фикир, жугьтар пуч апӀуб, тамам дарапӀуз миннат апӀуру+. 4Паччагьди Эстерин терефназ гъизилин маргъ гьачӀабккуру.

Эстер гъудужвну, паччагьдин улихь дийигъуру+
5ва кӀуру: «Эгер паччагьдиз ккун гъабхьиш, эгер узу паччагьдин рягьимлувализ лайикь вуш, эгер паччагьдиз дюзди рябкъюраш, агагеянжви Хаммедатайин бай Аманди, паччагьлугъдин вари вилаятариъ жугьтар тӀанкь апӀуз адабгъу къарар гъит дугъу батӀул апӀри. 6Йиз халкьдиина бедбахтвал фици гъюраш, узхьан архаинди лигуз шулинхъа, йиз багахьлуйир фици тӀанкь шулаш, узхьан рябкъюз шулинхъа?»

7Паччагь Ахашʼверушди паччагьдин хпир Эстериз ва жугьуд Мярдягьяйиз кӀуру: «Амандин вари девлет узу Эстериз тувунза, хъа жугьтар тӀанкь апӀуз ккун гъабхьи думу буруздикк ккерхну. 8Паччагьдин ччвурнахъан дибикӀнайи ва паччагьдин тӀубланин мугьур кайи фунубра къарар батӀул апӀуз шлуб дар. Гьамус учву паччагьдин ччвурнахъан лазим вуйибсиб жугьтарин гьякьнаан къарар бикӀай ва паччагьдин тӀубланихьди дидʼин мугьур дивай»+.

9Гьадмуган, шубубпи вазли, яни сиван вазли, къанна шубудпи йигъан, паччагьдин бикӀрудариз дих гъапӀнийи ва, Мярдягьяйи гъапиганси, цӀийи къарар адабгънийи ва вари жугьтариз, паччагьдин гъуллугъчйириз, Индияйиан Эфиопияйизкьан, вари варжна къанна ургуб вилаятдин гьякимариз, гьарсаб халкьдиз чан чӀалниинди, жугьтариз чпин чӀалниинди ва бикӀбан къайдайиинди кагъзар хътауру+. 10Му Ахашʼверуш паччагьдин ччвурнахъан адагъу ва паччагьдин тӀубланиинди мугьур иливнайи къарар хьади, паччагьдин илхйиригъян ужударстар гьяйвнариин илитну, чархачйир гьаънийи+.

11-12Ахашʼверушдин паччагьлугъдин вари вилаятариъ сад йигъан, йицӀикьюбпи адар вазлин йицӀишубудпи йигъан, гьадму къарариинди паччагьди гьарсаб шагьриъ яшамиш шулайи жугьтариз, уч духьну, жвувхъанди женг гъабхуз ихтияр тувру. Эгер хилиъ яракь айи инсанар, фуну вилаятдиъ вушра, фуну миллетдикан вушра, жугьтариин алархьиш, думуган жугьтариз, дурар чпин бицӀидарра, хпарра хъади, тӀанкь апӀуз, хъа дурарин мулк тӀараш апӀуз ихтияр тувра. 13Гьадму къанундин кьувват айи кӀажарикан вари халкьариз, вари вилаятариз хабар дебккну ккундийи, жугьтар гьадму йигъахьна гьязур хьубан ва душмнариз кьисас апӀбан бадали.

14Паччагьдин илхйиригъян вуйи гьяйвнариин али чархачйир дишла рякъюъ учӀвнийи, паччагьдин амриинди. Паччагьдин амрикан Сузы гъалайиъ мялумат тувнийи+. 15Паччагьдихьан Мярдягьяй беневш ва уьру хьайин ва багьа лизи гинбин палтар, гьацира кӀулʼин гъизилин аьхю таж алди удучӀвуру. Сузы шагьриъ шадвал абхънайи+. 16Жугьтарин хулариъ акв ва шадвал, машкврин гьевес, лайикьлувал айи. 17Фуну вилаятдиз, фуну шагьриз паччагьдин амрикан мялумат тувубси, варишваъ жугьтари дем, шадвал, машквар ккергъри гъахьну. Ва му уьлкейин гизаф халкьари жугьтарин дин кьабул апӀуз хъюгънийи, фицики дурарик жугьтарикан къурхувал кабхънийи.

9

Жугьтар душмниин гъалиб хьуб

9^1ЙицӀикьюбпи адар вазлин йицӀишубудпи йигъан, паччагьдин амур кӀулиз адабгъуз вахт гъафиган, – душмнари жугьтариин гъалиб хьубак миж киву йигъан жараси гъабхьну, аьксина, жугьтари чпин душмнариин гъалибвал гъадабгъну –+
2гьадму йигъан, чпиз къаршу душмнихъди женг гъабхуз, Ахашʼверуш паччагьлугъдин вари вилаятарин шагьрариъ жугьтар уч гъахьну. Ва сарихьанра жугьтар ккагъуз гъахьундар, дурарихьан вари халкьариз гучӀ гъабхьну. 3Ва Мярдягьяйихьан вари вилаятарин гьякимариз, паччагьдин гъуллугъчйириз гучӀ гъабхьнийи ва дурари жугьтарин тереф гъибиснийи. 4Паччагьдин багахь хьайи Мярдягьяй кьувватлу гъахьнийи, варишваъ дугъан ад абхънайи. Вахт гъябгъбахъ Мярдягьяйин кьудратлувал артухъ шулайи+.

5Хъа жугьтари чпин вари душмнар тӀанкь гъапӀнийи – дурарикан чпиз ккуниб гъапӀнийи. 6Сузы гъалайиъ жугьтари хьудварж кас терг гъапӀнийи. 7-10Паршандата, Далфон, Аспата, Пората, Адалья, Аридата, Пармашта, Арисай, Аридай ва Вайзата – Хаммедатайин бай, жугьтарин душман вуйи Амандин йицӀур бай йивну гъийихнийи. Амма жугьтари дурарин девлетнак кучундайи.

11Гьадму йигъан паччагьдиз Сузы гъалайиъ йивну гъийихдарин кьадарнакан мялум гъапӀнийи. 12Паччагьди Эстериз кӀуру: «Сузы гъалайиъ жугьтари хьудварж кас, гьадму гьисабнаъ Амандин йицӀур байра терг гъапӀну. Дурари паччагьлугъдин миди вуйи вилаятариъ гьапӀнийкӀан? Сарун фу тӀалаб апӀуз ккундувуз? Вари тамам апӀидиза»+.

13Эстери кӀуру: «Эгер паччагьдиз ккун гъабхьиш, гъит Сузы шагьриъ жугьтариз закурра гъийин амриинди гьяракат давам апӀуз ихтияр туври, хъа Амандин йицӀур балин майтар буруздикк ккерхри».

14Паччагьди Эстери гъапиб тамам апӀуз амур апӀуру – Сузыйиъ дугъан амрикан мялумат тувру, хъа Амандин йицӀур балин майтар буруздикк ккерхру. 15Сузыйиъ яшамиш шулайи жугьтар цӀийикӀултӀан уч гъахьнийи – адар вазлин йицӀиюкьудпи йигъан – ва шагьриъ шубудваржсан кас терг гъапӀнийи, хъа девлетнак кучундайи.

16Паччагьлугъдин вари вилаятариъ айи имбу жугьтарра душмнарихьан азад хьубан женгназ удучӀвнийи, ва дурари ургцӀурна хьуд агъзур кас чпиз къаршу вуйидар тӀанкь гъапӀнийи, амма дурарин девлетнак хилра кучундайи. 17Думу адар вазлин йицӀишубудпи йигъ вуйи, хъа йицӀиюкьуд кӀуру йигъан дурари рягьятвал гъадабгъурайи – думу дурарин шадвалин ва машквран йигъ гъабхьну.

Пурим машквар

18Сузыйиъ яшамиш шулайи жугьтар йицӀишубудпи ва йицӀиюкьудпи йигъан уч гъахьну, хъа йицӀихьудпи йигъан дурарин машквран ва шадвалин йигъ вуйи. 19Хъа гъулариъ яшамиш шулайи жугьтари адар вазлин йицӀиюкьудпи йигъ – машквран ва шадвалин йигъси гъаршуламиш апӀура, ва инсанари сар-сариз иццишнар каъра.

20-22Мярдягьяйи варибдикан бикӀуру ва, гьар йисан жугьтар чпин душмнарихьан азад гъахьи адар вазлин йицӀиюкьудпи ва йицӀихьудпи йигъар къайд апӀуб амур апӀури, чав гъибикӀуб Ахашʼверуш паччагьлугъдин вари вилаятариз, вари багахьлу ва ярхла жугьтариз хътапӀуру, фицики му вазли пашманвал шадвализ илтӀибкӀнийи, хъа дерд – машквриз. Гъит му йигъар шадвалин ва машквриндар ишри, гъит инсанари сар-сариз иццишнар гьиври ва касибариз пешкешар гьаъри. 23Гьаддихъанмина гьамусдиз Мярдягьяйи гъибикӀубдиинди арайиз гъафи машквар къайд апӀури жугьтарин аьдат гъабхьну.

24Агагеянжви Хаммедатайин бай Аманди, жугьтарин душмни, жугьтар терг апӀуб фикир ади, пур (тпут) ипну,+
25амма му ляхникан паччагьдиз хабар гъабхьиган, паччагьдин амриинди жугьтар терг апӀуз Амандин кӀваъ айи чӀуру кьаст чан кӀулиз адабкну: Аман ва дугъан баяр буруздикк ккерхну. 26Гьаддиз думу йигъариз Пурим кӀура, «пурим» (яни туптар гафнакан арайиз дуфнайиб).

Чпиз гъябкъюбдин, чпиин улубкьубдин натижаси, 27жугьтари чпиз, чпин наслариз ва чпихъди сатӀи гъахьидариз гьаргандиз вуйи аьдат кьабул гъапӀну: гьадму кьюд йигъ, амур дапӀнайиганси, йисʼан йисаз къайд апӀуб. 28Гьадму йигъар дурарин гьарсаб насли, гьарсаб хизанди, гьарсаб шагьриъ ва вилаятдиъ кӀваин гъитри ва къайд апӀри. Гъит жугьтарин Пурим йигъар кӀваълан дурушри, гъит гъюзимбу наслари думу йигъар фикриъ уьрхри!

29Паччагьдин хпир Эстери, Авихаилин шуру, жугьуд Мярдягьяйихъди сатӀиди дугъан Пурим машкврахъди аьлакьалу кьюбпи амур вари чаз айи гьюкмиинди, бикӀбиинди тасдикь гъапӀну+. 30-31Ва Ахашʼверушдин паччагьлугъдин варжна къанна ургуб вилаятдиъ айи вари жугьтариз, улупнайи вахтна Пурим йигъар машкврандарси тасдикь апӀбан бадали, жугьуд Мярдягьяйи паччагьдин хпир Эстерихъди сатӀиди къарар адабгъну. Чпи жугьтари, чпиз ва чпин наслариз адабгъу думу машквар ишбалан ва ушвар дисбалан ккебгъуйи++. 32Эстери чан амриинди Пурим машквар тасдикь гъапӀну. Дидин гьякьнаан гъибикӀнийи.

10

Мярдягьяйин гьяйбатлувал

10^1Хъа паччагь Ахашʼверушди цӀийи налог идара апӀуру – айтӀан ва гьюлин гъирагъдихъ хъайи вилаятариъ. 2Вари гьаму баркаллу ляхнарикан ва паччагьди Мярдягьяй фициб дережайиина за гъапӀнуш – варибдикан Мидияйин ва Персияйин паччгьарин йисарин тарих кайи китабариъ дибикӀна+.

3Жугьуд Мярдягьяй, паччагь Ахашʼверушдилан алдабхъган, гьюкуматдиъ кьюрпи кас вуйи. Жугьтарин арайиъ машгьур, аьхю кьадар майил-мадатдиз ккуни дугъу чан халкьдин хушбахтвал бадали гъайгъу гъизигну, ва думу вари чан халкьдин тереф уьбхрур гъахьну+.

* 2:7 Хадасса жугьуд чӀалнаан мирт кӀуру гафнакан арайиз гъафну, хъа мирт – му ицци ниъ хъайи гьар жюре набатат ву. Эстер фарс чӀалниинди аку хяд кӀуру гаф ву.

* 3:4 Жугьтар Аллагьдин улихьтӀан кьамкьариина ис духьну ккундар.

* 7:8 ЙикӀуз жаза адабтӀнайидарин маш гъебкри гъахьну.

+ 1:1 Эстер 8:9, Эстер 9:30
+ 1:10 Эстер 7:9
+ 1:19 Эстер 8:8, Даниял 6:8
+ 1:20 Эфес 5:33
+ 2:1 Эстер 1:19-20
+ 2:6 4 Пачч. 24:14-15,
+ 2:15 Эстер 9:29
+ 2:23 Эстер 6:2, Эстер 10:2
+ 3:7 Эстер 9:24, Эстер 9:26,
+ 3:8 Ляхнар 16:20
+ 3:10 Эвел 41:42, Эстер 8:2
+ 3:12 Эстер 8:9
+ 3:13 Эстер 8:10,
+ 3:15 Эстер 8:14
+ 4:3 Даниял 9:3
+ 4:7 Эстер 3:9
+ 4:8 Эстер 3:14
+ 4:11 Даниял 2:9
+ 5:1 Эстер 4:16
+ 5:2 Эстер 4:11
+ 5:3 Эстер 7:2, Марк 6:23
+ 5:8 Эстер 7:3
+ 5:9 Эстер 3:1
+ 5:10 Эстер 6:13
+ 5:11 Эстер 9:7-10, Эстер 3:1
+ 5:14 Эстер 6:4, Эстер 7:9-10
+ 6:1 Эстер 2:23, Эстер 10:2
+ 6:2 Эстер 2:21-22
+ 6:4 Эстер 5:14, Эстер 7:9-10
+ 6:7 3 Пачч. 1:33
+ 6:12 2 Пачч. 15:30
+ 6:13 Эстер 5:10
+ 7:1 Эстер 5:3, Марк 6:23
+ 7:3 Эстер 5:8
+ 7:4 Эстер 3:9
+ 7:6 Эстер 3:10

+ 7:9 Эстер 1:10, Эстер 5:14, Эстер 6:4, Насигьятар 11:5, Даниял 6:24

+ 7:10 Эвел 40:22
+ 8:2 Эвел 41:42, Эстер 3:10
+ 8:3 Эстер 3:1
+ 8:4 Эстер 5:2
+ 8:8 Эстер 3:12
+ 8:9 Эстер 1:1, Эстер 3:12, Эстер 1:22
+ 8:10 Эвел 41:42, Эстер 3:10, Эстер 3:13
+ 8:14 Эстер 3:15
+ 8:15 Насигьятар 11:10
+ 9:1 Эстер 3:13
+ 9:4 2 Пачч. 5:10,
+ 9:12 Эстер 5:6, Эстер 7:2
+ 9:24 Эстер 3:7
+ 9:29 Эстер 2:15
+ 9:30 Эстер 1:1, Эстер 8:9
+ 9:31 Эстер 4:3
+ 10:2 Эстер 2:23, Эстер 6:1-2
+ 10:3 Эвел 41:40,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Кюгьне жугьдарин календарь

Кюгьне жугьдарин календарь

Кюгьне жугьдарин календарь вазлинна-ригъдинуб гъабхьну.

Йискьубан сабпи ваз нисан вуди гъабхьну.

Исихъ Эстерин китабдиъ чпикан дибикӀнайи асас гьядисйир гъийин деврин календариинди тувна.

Ихь эрайиз 486 йис улихьна – Ксеркс I (Ахашʼверуш) Персияйин паччагьлугъдин тахтниина гъювал.

3:12 – сабпи вазлин йицӀишубудпи йигъ ихь эрайиз улихьна 474-пи йисандин 17-пи апрелихъди дюзди гъюру.

8:9 – шубубпи вазлин къанна шубудпи йигъ – ихь эрайиз улихьна 474-пи йисан 25-пи июнь.

9:1 – йицӀикьюбпи вазлин, яни адарин, йицӀишубудпи йигъ – ихь эрайиз улихьна 473-пи йисан 7-пи март.

9:15 – адар вазлин йицӀиюкьудпи йигъ – ихь эрайиз улихьна 473-пи йисан 8-пи март.

«Эстер» ва «Даниял» китабарик кайи

Эстер • Даниял

«Эстер» ва «Даниял» китабарик кайи гьядисйирин хъайи-хъайибси вахт «Эстер» ва «Даниял» китабарик кайи…

Ихь девриз улихьна 605-562-пи йисар | Вавилондин паччагь Навухаднасарин паччагьвал.

Ихь девриз улихьна 597-пи йис

Навухаднасари Ерусалим гъибисну. Аллагьдин Хал тӀараш ва чиркин гъапӀну. Иудеяйин паччагь Йихуяким ва халкьдин аьхюбсиб пай йисирвализ гъадагъну.

Ихь девриз улихьна 586-пи йис | Навухаднасари Ерусалим дармадагъин гъапӀну. Вавилондин йисирвал.
Ихь девриз улихьна 558-530-пи йисар | Персияйин паччагь Кирин паччагьвал.
Ихь девриз улихьна 539-пи йис | Кири Вавилон гъибисну. Вавилон паччагьлугъдин аьхир.

Ихь девриз улихьна 538-пи йис

Аллагьдин Хал цӀийикӀултӀан тикмиш апӀбан ва жугьтар кьяляхъ апӀбан гьякьнаан Кирин указ. Йисирарин саб пай Иудеяйиз кьяляхъ гъюру.

Ихь девриз улихьна 515-пи йис | Аллагьдин цӀийи Хал тикмиш дапӀну ккудубкӀувал ва гирами апӀувал.
Ихь девриз улихьна 522-486-пи йисар | Персияйин паччагь Дари Ӏ-рин паччагьвал.
Ихь девриз улихьна 486-465-пи йисар | Персияйин паччагь Ксеркс Ӏ-рин (гьадму Ахашʼверуш ву) паччагьвал. «Эстер» китабдик кайи гьядисйир.

Персия

Эстер • Даниял

Персия

Table of Contents

- Эстер • Даниял: Эстер

- Сифте гаф

- Эстер

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10

- Кюгьне жугьдарин календарь
- «Эстер» ва «Даниял» китабарик кайи
- Персия